Íslendingabók -

Viðurnefni

Í Íslendingabók má finna tæplega 5.000 einstaklinga sem bera viðurnefni. Þetta eru oft og tíðum auðskiljanleg heiti en sums staðar má finna í heimildum útskýringu á uppruna þeirra. Jón „tíkargjóla“ Jónsson fékk auknefnið af því að hann kallaði hvassviðri á sjó tíkargjólu og Jón „lærði“ Jónsson fékk í spaugi viðurnefnið vegna þess að stúdentspróf hans fór út um þúfur. Miklir söngmenn eins og Jón Steinsson fengu t.d. viðurnefni eins og „kórgali“. Ljóst er að margir hafa fengið viðurnefni vegna útlits, óvenjulegra hæfileika, hegðunar, systkinaraðar, hvaðan þeir voru eða hverra manna. Það kom fyrir að viðurnefni yrðu til vegna misskilnings líkt og hjá Ólafi „mehe“ sem ritaði mehe fyrir aftan nafn sitt í umsókn til konungs sem þýddi með eigin hendi. Dönsk stjórnvöld töldu það vera ættarnafn hans og nefndu hann svo í konungsbréfi. Hér eru nokkur dæmi um viðurnefni: hnakkakökkur, grobbari, himnagóna, strandasvín, selnasabróðir, himnastigi, sparihúfa, tíuauraskeggur, varalausa, fransósmóðir, allrafrændi, skessubani, sálarlausi, loðfótur, trölli, dauðablóð.