Íslendingabók

Hér að neðan má finna leiðbeiningar og skýringar á einstökum þáttum Íslendingabókar. Mælst er til þess að notendur kynni sér þessar leiðbeiningar vel, til þess að notkun Íslendingabókar verði þeim ánægjulegri og án hnökra.

Aðeins skráðir notendur hafa aðgang að ættfræðigrunninum Íslendingabók.

Til að skrá sig og óska eftir notandanafni og lykilorði, þarf að smella á hnappinn "Nýr notandi" á forsíðu vefjarins, og því næst slá inn kennitölu á viðeigandi stað og smella á hnappinn "Skráning".

Notanda er boðið að velja hvort hann fær aðgangsupplýsingar (notandanafn og lykilorð) sendar í pósti eða í heimabanka sinn að lokinni skráningu. Upplýsingar um heimilisföng eru uppfærðar við þjóðskrá mánaðarlega. Leiki vafi á því hvaða heimilisfang er skráð í þjóðskrá, er notendum bent á að hafa samband við Þjóðskrá (sjá upplýsingar hér að neðan). Fjölmargir aðilar bjóða einnig upp á að fletta upp í þjóðskrá á netinu, t.d. flestar bankastofnanir.

Á meðan beðið er eftir notandaupplýsingunum er upplagt að kynna sér leiðbeiningar um notkun Íslendingabókar, skilmála um notkun hennar og ýmis fróðleikskorn sem er að finna hér á síðunum.

Notendum er bent á að geyma aðgangsupplýsingarnar á vísum stað. Ef aðgangsupplýsingarnar glatast er þó alltaf hægt að sækja aftur um aðgang á forsíðu Íslendingabókar. Vegna mikils kostnaðar er ekki hægt að fá endurnýjaðar aðgangsupplýsingar sendar í pósti, einungis í heimabanka eða tölvupósti. Til að geta fengið nýjar aðgangsupplýsingar í tölvupósti er notendum bent á að skrá tölvupóstfang á síðunni ''Stillingar", sem birtist í leiðakerfi Íslendingabókar við fyrstu innskráningu. Glatist aðgangsupplýsingarnar síðar meir er því hægt að fá þær sendar með tölvupósti. (Sjá Stillingar neðar á þessar síðu). Alltaf er hægt að fá nýjar aðgangsupplýsingar sendar í heimabankann.

Íslendingum sem búsettir eru erlendis er bent á að hægt er að hafa samband við Þjóðskrá og tilnefna s.k. umboðsmann hér á landi. Það ferli getur þó tekið nokkurn tíma, sbr. það að Þjóðskrá er uppfærð mánaðarlega.

Þegar notendur hafa fengið aðgangsupplýsingar þarf aðeins að slá inn notandanafn og lykilorð á forsíðu og er notendum þá vísað á upphafssíðu þeirra í Íslendingabók.

Upphafssíðan er svokölluð upplýsingasíða, og sýnir þær upplýsingar sem skráðar eru um notandann í Íslendingabók. Hver notandi hefur aðgang að sambærilegum upplýsingum um nánustu ættingja aftur í þriðja lið og afkomendur þeirra og alla sem fæddir eru fyrir árið 1700. Á upplýsingasíðunum kemur fram fullt nafn einstaklings, fæðingardagur og dánardægur ef við á, nöfn foreldra systkina, maka og barna. Vísað er til heimildar og í eldri skráningum birtist gjarna stutt textabrot úr heimildum.

Efst á upplýsingasíðunni er leitarborði Íslendingabókar. Hann gerir notendum kleift að leita í allri Íslendingabók eftir nafni og fæðingardegi. Leitarvalmyndin er alltaf aðgengileg skráðum notendum:

Athygli skal vakin á því að í leitarniðurstöðum er skilið í milli þeirra sem notendur mega skoða nánari upplýsingar um (skyldmenni og fólk fætt fyrir 1700) og annarra: Skyldmenni eru sýnd með svörtum lit, og hægt er að smella á nafn þeirra til að fá fram upplýsingasíðu þeirra, en óskyldir eru táknaðir með gráum lit, sbr. myndina hér að neðan.

Hægt er að rekja sig saman við alla einstaklinga úr leitarniðurstöðum með því að smella á táknmyndina fyrir samrakningu sem birtist við hverja færslu. Nánar er fjallað um leitarvalmöguleika Íslendingabókar í kaflanum Leit í Íslendingabók.

Á upplýsingasíðum birtast einnig valmyndir fyrir þær aðgerðir sem eru mögulegar í Íslendingabók.

Að auki birtast skráðum notendum tvær nýjar síður í leiðakerfi vefjarins: "Mín síða", sem vísar á upplýsingasíðu notandans, og "Stillingar" sem gefur notendum m.a. kost á að skrá tölvupóst sinn.

Hér að neðan eru nánari upplýsingar um þær aðgerðir sem hægt er að framkvæma í Íslendingabók. Notendum er bent á að kynna sér þær vel, einkum þær sem snúa að leit í Íslendingabók.

Með leit er unnt að finna hvaða einstakling sem upplýsingar eru til um í Íslendingabók. Aðeins er þó hægt að skoða upplýsingasíðu skyldmenna og einstaklinga sem fæddir eru fyrir 1700.

Hægt er að leita eftir nafni, fæðingardegi eða hvoru tveggja. Ef niðurstöður leitar eru fleiri en 150, eru nöfn fyrstu 150 einstaklinganna birt ásamt ábendingu um að þrengja leitarskilyrðin.

Skilyrði leitar í Íslendingabók eru mjög sveigjanleg. Ekki er leitað nákvæmlega eftir þeim nöfnum sem slegin eru inn í leitarsvæðið, heldur einstaklingum sem bera einhver þeirra nafna sem slegin eru inn. Gert er ráð fyrir einu eða tveimur skírnarnöfnum og eftirnöfn mega vera tvö en þeim má líka sleppa. Hægt er að leita eftir einu skírnarnafni eingöngu, en það þarf að vera mjög sjaldgæft til að það beri árangur. Einu gildir hvort nöfn eru slegin inn með litlum eða stórum stöfum.

Hægt er að leita að öllum einstaklingum fæddum ákveðinn dag, eða nota dagsetningu til þess að þrengja nafnaleit. Ef leitað er eftir dagsetningu, án nafns, verður það að vera full dagsetning. Ekki er hægt að leita að öllum fæddum árið 1900, öllum sem fæddust í janúar 1900 né öllum sem eiga sama afmælisdag.

Dagsetningar má slá inn á margvíslegan hátt, en mánuði verður að tákna með tölustöfum og röðin verður að vera dagur, mánuður, ár. Dagsetninguna 17. júní 1944 má t.d. tákna á eftirfarandi hátt:

170644

17.06.1944

17 6 44

17-06-1944

17,6,44

17/6/1944

Ef árið er táknað með tveimur stöfum, er ýmist gert ráð fyrir því að það tilheyri 20. eða 21. öldinni. Ef dagsetningin sem slegin er inn getur tilheyrt 21. öldinni án þess að vera fram í tímann, er miðað við 21. öldina, annars þá 20.

Þegar leitað er með nafni og fæðingarári manns, er gert ráð fyrir að skeikað geti allt að einu ári. Ef einungis er slegið inn nafn og ártal með mánuði verður að aðgreina mánuðinn og árið.

Hægt er að leita að mönnum fæddum á ákveðnu tímabili. Það er gert með því að slá inn til á milli dagsetninganna sem afmarka tímabilið. Þær dagsetningar geta verið misnákvæmar; leita má að fólki fæddu á ákveðnu árabili, fæddu á milli tveggja mánaða, eða milli tvegga nákvæmra dagsetninga.

Dæmi um leit eftir árabili:	1970 til 1975
Dæmi um leit eftir mánuðum:	05 1965 til 11 1965
Dæmi um leit milli nákvæmra dagsetninga:	01-02-85 til 11-12-95

Ef vafi leikur á fæðingarári þess sem leitað er að, má setja slaka á ártalið. Þá er gert ráð fyrir meira fráviki en einu ári. Þeir slakar sem Íslendingabók þekkir eru; um þar sem skeikar 10 árum, () sem gefur 50 ára skeikun, og loks fyrir og eftir.

Dæmi um leit með 10 ára slaka:	um 1932
Dæmi um leit með 50 ára slaka:	(1632)
Dæmi um leit fyrir eða eftir ákveðið ártal:	fyrir 1250

Notendur geta rakið ættir sínar saman við hvern sem er í grunninum. Samrakning birtir stystu ættrakningu tveggja einstaklinga, en mögulegt er að til séu aðrar leiðir jafn stuttar.

Notendur geta skoðað framættir allra þeirra einstaklinga sem þeir hafa aðgang að upplýsingum um. Framættartréð sem er birt á skjánum nær fimm ættliði upp af valda einstaklingnum. Notandinn getur valið að skoða upplýsingasíðu um sérhvern einstakling í trénu með því að smella á nafn hans í ættartrénu. Undantekning frá þessu er að ekki er veittur aðgangur að upplýsingum um áa maka, nema þeir séu einnig skyldir notandanum.

Hægt er að safna nöfnum allt að 15 einstaklinga í geymslu í handraðanum, til að geta kallað fram upplýsingasíður þeirra síðar, án þess að leita. Til að skrá einstaklinga í handraðann er smellt á táknmyndina fyrir handraðann á upplýsingasíðu viðkomandi einstaklings. Er hann þá sjálfkrafa skráður í handraðann. Þegar 16. nafnið er sett í handraðann, fellur hið fyrsta út. Upplýsingar um einstaklinga í handraðanum eru aðgengilegar þegar notandinn opnar kerfið næst.

Innskráðir notendur geta skráð tölvupóstfang sitt til að fá sendar upplýsingar um breytingar og uppfærslur á Íslendingabók á rafrænu formi með því að smella á 'Stillingar' úr leiðakerfi Íslendingabókar.
Ef aðgangsupplýsingar glatast geta einungis þeir notendur sem hafa skráð tölvupóstfang sitt, fengið nýtt notandanafn og lykilorð með tölvupósti.

Íslendingabók er ítarlegasti gagnagrunnur um ættfræði heillar þjóðar sem til er í heiminum. Hún er hins vegar ekki fullkomin og enn vantar til dæmis tengingar við annað foreldri margra yngstu Íslendinganna, auk þess sem gloppur verða algengari þegar skyggnst er aftur fyrir árið 1700. Við viljum biðja þá notendur sem búa að upplýsingum sem vantar í Íslendingabók að gera athugasemdir þar sem við á og senda okkur. Best er að með athugasemdum komi fram eins nákvæmar upplýsingar og mögulegt er um heimildir og heimildarmenn, ef þess er nokkur kostur.

LEIÐBEININGAR